Co to jest OFE?

Koło ratunkowe dla podatników rozliczających podatek za 2014 rok.Niezależnie od tego ile masz lat, już dziś zadbaj o swoją emeryturę. Jeżeli chcesz odkładać na emeryturę nie tylko w ZUS,  pomyśl o otwartym funduszu emerytalnym. Przez ostatnie szesnaście lat członkostwo w OFE było obowiązkowe, ale od lutego 2014 roku to  się zmieniło.

OFE były jednym z trzech filarów reformy emertalnej z 1999 roku. Przez szesnaście lat tzw. drugi filar był obowiązkowy dla niemal wszystkich urodzonych po 31 grudnia 1968 roku. Wyjątek stanowiły grupy zawodowe wyłączone z obowiązku członkostwa w OFE, takie jak: rolnicy, służby mundurowe, prokuratorzy, sędziowie oraz posłowie i senatorowie.

Nowy model miał nauczyć Polaków oszczędności i odciążyć „stary system”. System repartycyjny, oparty na umowie pokoleniowej już wtedy był oceniany jako nieefektywny i rodzący wiele zagrożeń. Nowy system wprowadził powiązanie wysokości przyszłej emerytury z sumą składek emerytalnych oraz z wiekiem przejścia na emeryturę.

OFE dla każdego?

Od roku 2014 OFE to instrument dobrowolny. To znaczy, że każdy pracujący i odprowadzający składki emerytalne może zdecydować, czy chce skorzystać z usług funduszu.

Warto pamiętać, że ten wybór nic nas nie kosztuje, ponieważ część naszej pensji kierowana na cel emerytalny jest niezmienna. Nasz wybór dotyczy jedynie tego, czy w całości przekazujemy  składkę na konto w ZUS-ie, czy transferujemy jej część do OFE.

Składka emerytalna to prawie 20 proc. Twojej pensji, ale pamiętaj:

  • jeżeli zdecydujesz się na OFE, to 2,92 proc. wynagrodzenia będzie trafiać do otwartego funduszu emerytalnego, który będzie pomnażał te pieniądze, a 16,6 proc. trafi na Twoje subkonto w ZUS,
  • jeżeli postanowisz związać się tylko z ZUS-em, to 19,52 proc. Twojej pensji, czyli cała składka, trafi na Twoje konto w ZUS.

Sprawdźmy, jak to wygląda na konkretnym przykładzie. Załóżmy, że zarabiasz 3 tys. zł brutto. Twoja składka emerytalna w takim wypadku wynosi 585,6 zł (19,52 proc.). Decydując się na prowadzenie konta w OFE, odkładasz w otwartym funduszu emerytalnym każdego miesiąca 87,6 zł. Jeżeli dziś masz 30 lat i nie jesteś górnikiem lub pracownikiem służb mundurowych, z uroków emerytury skorzystasz dopiero za 37 lat. Zakładając nawet bardzo niską stopę zwrotu (np. 3%), przez ten okres, z tytułu odprowadzania składek do OFE, uzbierasz kilkadziesiąt tysięcy złotych. Kapitał ten będzie stopniowo wypłacany, kiedy przejdziesz na emeryturę. I to wszystko bez inwestowania dodatkowych środków finansowych.

Kiedy zapisać się do OFE?

Ci, którzy pracują i wcześniej byli już członkami OFE, mogli dokonać wyboru do końca lipca 2014 roku. Począwszy od 2016 r., co 4 lata będzie otwierane tzw. „okienko transferowe”od 1 kwietnia do 31 lipca. Najbliższe „okienko transferowe”, otwarte będzie przez cztery miesiące, od kwietnia 2016 roku.

Jeżeli właśnie teraz podejmujesz swoją pierwszą pracę lub po raz pierwszy rejestrujesz się w urzędzie pracy, to wraz z rozpoczęciem odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne dokonujesz wyboru. Możesz zatem wybrać, czy chcesz podzielić swoją składkę emerytalną i po podpisaniu umowy z wybranym funduszem, pomnażać część swoich środków dzięki OFE, czy może odkładać wszystkie składki emerytalne na subkoncie w ZUS-ie.

Jak inwestują fundusze?

Przed wprowadzeniem zmian w 2014 roku, OFE inwestowały aktywa w akcje (do 40 proc.) i inne instrumenty, przede wszystkim obligacje skarbowe. Te ostatnie na początku lutego 2014 roku  przejął ZUS. Środki te stanowiły 51,5 proc. wszystkich zgromadzonych w OFE środków, czyli ok. 153 mld zł.

Zgodnie zobowiązującymi przepisami,  OFE mogą obecnie  inwestować w różne instrumenty finansowe: akcje, obligacje, które nie są emitowane lub gwarantowane przez Skarb Państwa i inne.

Minimalny udział akcji i innych instrumentów udziałowych do końca 2014 roku wynosił 75%. W kolejnych latach,  ustawodawca dopuszcza stopniowe obniżenie tego udziału przez Fundusz w kolejnych latach, aż do poziomu 15% w 2017 roku i latach kolejnych. Nadal, zgodnie z obowiązującymi przepisami, OFE dążą do uzyskiwania możliwie wysokiej stopy zwrotu przy jednoczesnym ograniczaniu poziomu ryzyka inwestycyjnego.

Co prawda dobrze dobrany portfel akcji w dłuższym okresie zwykle przynosi zyski, ale dla większego bezpieczeństwa wypracowanych przez OFE dla członków funduszy zysków, wprowadzono tak zwany „suwak bezpieczeństwa”. Oznacza to, że jeżeli zaufamy otwartemu funduszowi emerytalnemu, to zgromadzone tam środki, przed osiągnięciem przez nas wieku emerytalnego, trafią na nasze indywidualne subkonto w ZUS-ie. Proces ten rozpocznie się na dziesięć lat przed naszym przejściem na emeryturę i polegać będzie na stopniowym, comiesięcznym przekazywaniu części zgromadzonych w OFE aktywów na subkonto w ZUS.

Dziedziczenie środków z OFE

Bez względu na to, czy część naszej składki będzie trafiała na subkonto w ZUS czy do OFE, jest ona objęta dziedziczeniem. Zarówno w OFE, jak i na subkoncie w ZUS nasze oszczędności są dziedziczone na identycznych zasadach.

W przypadku śmierci członka OFE połowę środków zgromadzonych w czasie trwania małżeńskiej wspólnoty majątkowej jest przenoszona na rachunek w OFE lub subkonto w ZUS współmałżonka. Pozostałe środki są wypłacane osobom uposażonym wskazanym w umowie z OFE. Jako uposażonych wskazać można dowolne osoby fizyczne. W sytuacji niewskazania przez członka OFE osób uposażonych, w przypadku jego śmierci –  zachodzi  konieczność przeprowadzenia postępowania spadkowego w stosunku do tej części środków, która nie została wypłacona współmałżonkowi.

Podsumowując -  środki  zgromadzone na naszym subkoncie w ZUS lub rachunku w OFE trafią do naszych najbliższych, jeżeli nie dożyjemy emerytury. Stanie się tak również, jeżeli odejdziemy w ciągu trzech lat po uzyskaniu prawa do emerytury. Wówczas dziedziczeniu podlegać będzie odpowiednia część zgromadzonych środków.